Seite 35 - 2006-02

Basic HTML-Version

CM Controller magazin 2/06
u n d u .
U.
s o g a r au f e i n z e l n e G e w e r k e
h e r un t e r z ub r e c h e n . Eine g l oba l e r e Risiko–
b e t r a c h t u n g d e s U n t e r n e h m e n s , d i e
b s pw . nur auf d i e Eb e n e v o n Ge s chä f t s –
e i nh e i t e n h e r u n t e r g e b r o c h e n wi rd , w i e
e s b s pw . in a n d e r e n Br a n c h e n w i e de r
Au t omo b i l i ndu s t r i e üb l i ch ist , e r s c h e i n t
n i ch t a u s r e i c h e n d .
Da r üb e r h i n a u s kann e i n e Mi n imi e r un g
d e s Ri s i kos im Pro j ek t ge s chä f t , d i e ja
n e b e n d e r D o k ume n t a t i o n l e t z d i c h d a s
Er g e bn i s z i e l v o n R i s i k o m a n a g e m e n t –
s y s t e m e n dars t e l l t , nur d a n n g e l i n g e n ,
w e n n d i e Ri s iken i nne rha l b de r e i n z e l n e n
Pro j ekt e mi n imi e r t w e r d e n . Di e s s e t z t vo r
a l l em d i e Imp l eme n t i e r u n g v o n Ma ß n a h –
m e n , I n s t r ume n t e n u n d Rou t i nen au f
p r o z e s s u a l - o r g a n i s a t o r i s c h e r Eb e n e vor–
a u s , mi t d e r e n Hilfe Ri s iken f rühze i t i g
e r kann t u n d d a du r c h s y s t e ma t i s c h redu–
z i ert w e r d e n k ö n n e n . Da d a s we s e n t l i c h –
s t e Me r kma l d e s Pr o j e k t g e s c hä f t e s un –
t er R i s i k o g e s i c h t s p u n k t e n dar i n l i eg t ,
d a s s d a s g e s a m t e P r o j e k t g e s c h e h e n v o r
V e r t r a g s a b s c h l u s s an t i z i p i e r t w e r d e n
mu s s , s o l l t e d a s Ha u p t a u g e nme r k d e s
R i s i k o m a n a g e m e n t s in d e r P r o z e s s –
o p t i m i e r u n g u n d dor t i n s b e s o n d e r e i n
d e r f r ü h z e i t i g e n R i s i k o p r ä v e n t i o n i n
d e r A n g e b o t s - u n d P l a n u n g s p h a s e
l i e g e n , d a d i e Ri s i ken m i t t e l s Ri s iko–
i nv en t ur n a c h Pr o j ek t be g i nn zwa r e v e n –
tue l l n o c h s a u b e r e r f a s s t u n d b ewe r t e t ,
j e d o c h me i s t nur n o c h s e h r b e d i n g t ge –
s t e u e r t w e r d e n k ö n n e n . U n t e r n e hm e n in
a n d e r e n Br an c h e n , d i e n i ch t im Projekt–
g e s c h ä f t t ä t i g s i nd , un t e r l i e g e n d i e s e n
Ri s i ko s t ruk t ur en in de r An g e b o t s - u n d
P l a n u n g s p h a s e in der Regel ni cht s o stark.
4 FAZIT UND LITERATUR
Die Konz ep t i on und d i e Imp l eme n t i e r un g
v o n R i s i k o m a n a g e m e n t s y s t e m e n , d i e
e i n e f rühze i t i ge Ident i f ikat ion und Bewer –
t un g zent ra l er Ri s iken e r l aub e n , u m ge –
e i g n e t e Ge g e n - b zw . S i c h e r u n g s m a ß –
n a h m e n ergre i fen zu k ö n n e n , ist e i ne z en –
tral e Au f gabe d e s To p -Ma n a g eme n t s u n d
i n s b e s o n d e r e a u c h d e s Cont ro l l ings , u m
e i n e n a c hh a l t i g er f o l gre i che Un t eme h –
me n s e n t w i c k l u n g ve r f o l gen z u k ö n n e n .
Bei d e r Ge s t a l t ung d e r R i s i k oma n a g e –
m e n t s y s t e m e gi lt e s in prax i z u b e a c h –
t e n , d a s s d i e s e u n t e r n e hme n s i n d i v i d u e l l
a u s z u f o rme n s i nd , da U n t e r n e hm e n in
un t e r s c h i e d l i c h e n Br a n c h e n u n d mi t un –
t e r s c h i e d l i c h e n Or g an i s a t i on s s t r uk t u r e n
in de r Rege l a u c h s e h r un t e r s c h i e d l i c h e n
R i s i k o s c hwe r punk t e n g e g e n ü b e r s t e h e n .
Ge rade Un t e r n e hme n , d i e im An l a g e n -
u n d Pr o j ek t g e s chä f t t ä t i g s i nd , s i nd im
Hinbl i ck auf d i e Ri s iko ident i f ikat i on , d i e
R i s i k o s t e u e r un g s o w i e d i e Ri s i koüber –
w a c h u n g s p e z i e l l e n An f o r d e r ung e n a u s –
g e s e t z t . Di e hier s k i z z i e r t en a u s g e w ä h l –
t e n B e s o n d e r h e i t e n u n d An f o r d e r ung e n
im An l a g e n - u n d Pr o j ek t g e s chä f t k ö n n e n
be i de r Au s g e s t a l t u n g de r R i s i k oma n a g e –
m e n t s y s t e m e a l s g e d a n k l i c h e Or i en t i e –
r u n g s g r u n d l a g e s o w i e a l s „ I n t e l l i g e n z –
v e r s t ä r k e r " h e r a n g e z o g e n we r d e n , u m
e i n e n p a s s e n d e n An s a t z für d a s e i g e n e
U n t e r n e h m e n e n t w i c k e l n z u k ö n n e n .
Dabe i gi lt e s i n s b e s o n d e r e zu b e a c h t e n ,
d a s s k l a s s i s c h e R i s i k o m a n a g e m e n t –
s y s t e m e , w i e s i e be i I ndu s t r i e un t e rne h –
m e n o d e r H a n d e l s u n t e r n e hm e n im Ein–
s a t z s i nd , n i ch t v o r b e h a l t l o s auf Unter–
n e h m e n d e s A n l a g e n - u n d Pr o j e k t –
g e s c h ä f t s üb e r t r a g e n we r d e n so l l t en . Viel–
me h r s o l l t e e i n S c hw e r p u n k t auf d i e Ge–
s t a l t u n g v o n P r o z e s s e n z u r R i s i ko –
p r ä v e n t i o n in de r P l a n u n g s - u n d An–
g e b o t s p h a s e g e l e g t we r d e n , w e l c h e be i
I ndu s t r i e - u n d H a n d e l s u n t e r n e h m e n
me i s t e i n e u n t e r g e o r d n e t e Rol le s p i e l e n .
Bär, W. ( 2 0 0 0 ) : R i s i k oma n a g eme n t in
d e r i n d u s t r i e l l e n S e r i e n f e r t i g u n g , in:
Dörner, D . / Ho r v ä t h , R / Ka g e rma n n , H.
(Hrsg.): Prax i s d e s R i s i k oma n a g eme n t s :
Gr und l a g e n , Ka t egor i en , b r a n c h e n s p e z i –
f i s che u n d s t ruk t ur e l l e As p e k t e , Stut t –
gar t 2 0 0 0 , S. 4 4 5 - 4 6 9
B a c k h a u s , K. ( 1 9 9 9 ) : Indus t r i egü t e r –
ma r k e t i n g , 6 . Aufl., Mü n c h e n 1 9 9 9
Biegen; , C. ( 2005 ) : R i s i k oma n a g eme n t
in B a u u n t e r n e hme n , in: Ma y r z e d t , H . /
F i s s e n ewe r t , H. (Hrsg.): H a n d b u c h Bau-
Be t r i ebswi r t s cha f t : Un t e r n e hme n s s t r a t e –
g i en , P r o z e s s m a n a g e m e n t , be t r i ebswi r t –
s c h a f t l i c h e F u n k t i o n e n , 2 . Au f l a g e ,
Mü n c h e n 2 0 0 5 , S. 1 8 7 - 2 1 7
Brühwi l er , B. ( 1 9 9 4 ) : I n t e rna t i ona l e
I n d u s t r i e v e r s i c h e r u n g : R i s k - Ma n a g e -
me n t , U n t e m e h m e n s f ü h r u n g , Erfolgs–
s t r a t e g i e n , Kari sruhe 1 9 9 4
Guldin, A. ( 2000 ) : R i s i k oma n a g eme n t
im Hande l , in: Dörner, D . / Ho r v ä t h , R /
Ka g e rma nn , H. (Hrsg.): Prax i s d e s Risiko–
m a n a g e m e n t s : Gr und l a g e n , Ka t egor i en ,
b r a n c h e n s p e z i f i s c h e u n d s t r uk t u r e l l e
A s p e k t e , S t u t t gar t 2 0 0 0 , S. 6 8 1 - 7 1 8
Homme l ho f f , R / Ma t t h e u s , D. ( 2 0 0 0 ) :
Ge s e t z l i c h e Gr u n d l a g e n : D e u t s c h l a n d
und i nt erna t i ona l , in: Dörner, D . / Ho r v ä t h ,
R / K a g e r m a n n , H. (Hrsg. ) : P r a x i s d e s
R i s i k oma n a g eme n t s : Gr und l a g e n , Kate–
go r i en , b r a n c h e n s p e z i f i s c h e u n d s truk–
ture l l e A s p e k t e , S t u t t gar t 2 0 0 0 , S. 5 - 4 0
I m b o d e n , C. ( 1 9 8 3 ) : R i s i k o h a n d –
h a b u n g : Ein e n t s c h e i d u n g s b e z o g e n e s
Verfahren, S t u t t g a r t / B e r n 1 9 8 3
K e i t s c h ,
D.
( 2 0 0 4 ) :
R i s i k o –
m a n a g e m e n t , 2 . Aufl., S t u t t gar t 2 0 0 4
K r om s c h r ö d e r , B. ( 1 9 7 9 ) : Un t e r –
n e h m e n s b e w e r t u n g u n d Ri s iko, Beri in
1 9 7 9
L e i m b ö c k , E. ( 1 9 9 6 ) : D i e B a u –
b e t r i e b s w i r t s c h a f t s l e h r e i m B a u –
i n g e n i e u r w e s e n , in: ZDB (Hrsg. ): Bau –
b e t r i e b sw i r t s c ha f t s l e h r e in Theor i e u n d
Prax i s , B o n n 1 9 9 6 , S. 3 3 - 4 8
M e r t e n s , F ( 1 9 9 8 ) : E i n s a t z v o n
Con t r o l l i ng - I n s t rumen t en im Bauun t e r –
n e h m e n , B o n n 1 9 9 8
Mo t t , B. ( 2001 a): Hi l f smi t te l im Risi–
k o - M a n a g e m e n t : R i s i k o m a p p e n u n d
Arbe i t sb l ä t t er , in: Gleißner, W. /Me i e r , G.
(Hrsg.): We r t or i en t i e r t e s Ri s i ko -Manage –
m e n t für I n d u s t r i e u n d H a n d e l :
M e t h o d e n , Fa l l b e i s p i e l e , Ch e c k l i s t e n ,
W i e s b a d e n 2 0 0 1 , S. 2 3 3 - 2 5 2
Mo t t , B. ( 2 0 0 1b ) : Or g an i s a t o r i s c h e
G e s t a l t u n g v o n R i s i k o m a n a g e m e n t –
s y s t e m e n , in: Gl e i ßne r , W. /Me i e r , G.
(Hrsg.): We r t or i en t i e r t e s Ri s i ko -Manage –
m e n t für I n d u s t r i e u n d H a n d e l :
M e t h o d e n , Fa l l b e i s p i e l e , Ch e c k l i s t e n ,
W i e s b a d e n 2 0 0 1 , S. 1 9 9 - 2 3 2
S c hme i c h e r , W. ( 2 0 0 0 ) : An l a g e n b a u ,
in: Dö r n e r D . / Ho r v ä t h , R / Ka g e rma n n ,
H. (Hrsg.): Praxi s d e s R i s i k oma n a g eme n t s :
Gr und l a g e n , Ka t egor i en , b r a n c h e n s p e z i –
f i s che u n d s t rukture l l e A s p e k t e , Stut t –
gar t 2 0 0 0 , S. 5 0 7 - 5 4 0
S c h ö n , D. ( 2 0 0 4 ) : Ri s i kocon t ro l l i ng
u n d - Ma n a g e m e n t im Pro j ek t ge s chä f t ,
i n : C o n t r o l l i n g ,
He f t 4 / 5
2 0 0 4 ,
S. 2 8 7 - 2 9 0
Schu l t e , K. /Wah l bröh l , V ( 1996 ) : Bau–
w i r t s c h a f t in de r Be t r i e b sw i r t s c h a f t s –
l e h r e , in: ZDB (Hr sg . ) : B a u b e t r i e b s –
w i r t s c ha f t s l e h r e in The o r i e u n d Praxi s ,
Bo n n 1 9 9 6 , S. 7-31
S c hu l t e , M. ( 1 9 9 7 ) : Bank-Cont ro l l i ng
II: Ri s ikopol i t ik in Kred i t i ns t i tut en , 2 . Aufl.
Frankf t j r t a .M. 1 9 9 7
W i e dm a n n , K. -R/Ri es , K.W. ( 1 9 9 2 ) :
R i s i k o k ommu n i k a t i o n u n d Ma r k e t i ng ,
Jülich 1 9 9 2
Wol f , K . / R u n z h e i m e r , B. ( 2 0 0 3 ) :
R i s i k oma n a g eme n t u n d KonTraG, 4 . Aufl.,
W i e s b a d e n 2 0 0 3
Zuordnung CM-Themen-Tableau
05
26
29
F
T
S
139