Seite 21 - 2006-02

Basic HTML-Version

z u i d e n t i s c h e n B ewe r t u n g s e r g e b n i s s e n
führen mü s s e n , da d a s Risiko l edigl i ch an
un t e r s ch i ed l i che r Stel le im Bewe r t ung s –
a n s a t z ve rpack t wird (vgl. Abb . 2 s ow i e
He n s e l ma n n , K. / Kniest , W. 2 0 0 2 , S. 119) .
Al s e i n w i c h t i g e r Vo r z ug v o n Bewe r –
t u n g e n a u f B a s i s v o n S i c h e r h e i t s –
ä qu i v a l e n t e n wi rd d i e Er f a s s un g d e r o p e –
r a t i v e n R i s i k e n a n d e n „ e i g e n t l i c h e n
R i s i k o q u e l l e n " ( a l s o d e n E l eme n t e n d e s
o p e r a t i v e n Ca sh Fl ows ) g e s e h e n , i n d em
v o n d e n u n s i c h e r e n Ca s h F l o w s Ri s i ko –
a b s c h l a g s b e t r ä g e s u b t r a h i e r t w e r d e n .
Di e s führt d a z u , d a s s d a s Ri s iko n i cht im
Ka l ku l a t i on s z i n s s a t z mi t int egr i er t wer –
d e n m u s s . Da s Pr ob l em, e i n e n risiko–
a n g e p a s s t e n Z i n s s a t z z u s c h ä t z e n , ent –
fällt. Der Ka l ku l a t i on s z i n s s a t z k a nn s i ch
s o z u s a g e n vol l auf s e i n e Au f gabe , d i e
„Z e i t p r ä f e r e n z d e s G e l d e s s i c h e r z u
ü b e r b r ü c k e n " , konz en t r i e r en ; e s f i nde t
e i n e s t r i kt e Tr ennung v o n „Zeit" u n d „Ri–
s iko" s tat t . Da g e g e n m u s s e i n e Bewe r t ung
auf Ba s i s de r R i s i k o z u s c h l a g sme t h o d e
u n s i c h e r e Ca sh F l ows mi t e i n em a u c h
d a s Un t e r n e hme n s - o d e r Projektri s iko be –
a c h t e n d e n Z i n s s a t z d i s kon t i e r en . Aller–
d i n g s ist al l e in l e t z t e r e s Vo r g e h e n in d e r
Prax i s verbre i t e t . Bei korrekt er Ums e t –
z u n g m ü s s e n t h e o r e t i s c h b e i d e A n s ä t z e
z u i d e n t i s c h e n Re s u l t a t en k o mm e n .
Zuordnung CM-Themen-Tableau
23
37
38
F
L
Z
Preinreich/Lücke-Theorem als Brük-
ke zwischen Cash Flow- und Erfolgs–
größen
D a s s m a n a l t e rna t i v mi t t e l s Res idua l –
g e w i n n k o n z e p t e n eben f a l l s e i n e Au s s a g e
übe r d i e We r t s t e i g e r ung v o n Un t e rneh –
m e n m a c h e n kann , g r ünd e t s i ch auf d e n
Erkenn t n i s s en d e s s o g . Pre i nre i ch /Lük-
ke -Theor ems ( vg l . Preinreich, G.A.D. 1 9 3 7 ,
S. 2 0 9 - 2 2 6 ; Lücke , W. 1 9 5 5 , S. 3 1 0 - 3 2 4 ) ,
w e l c h e s da rübe r informiert , n a c h we l c h e r
Re c h e n r e g e l Zah l ung s - in Er g ebn i s g r ößen
t rans f ormi er t we r d e n mü s s e n , d am i t e i n e
Di s kon t i e rung v o n Zah l ung s - z u ident i –
s c h e n Ergebn i s s en w i e e i ne Di skon t i e rung
v o n Ergebn i s größen führt. Da n a c h ist e i n e
D i s k o n t i e r u n g v o n R e s i d u a l g e w i n n e n
k omp a t i b e l mi t der Di s kon t i e rung v o n
Zah l ung s f o l g e n (Ca s h f l ows ) , w e n n (vgl.
Lücke , W. 1 9 9 1 , S. 2 6 4 - 2 6 5 ; Lücke , W.
1 9 8 7 , S. 3 6 9 - 3 7 5 ; He n s e l ma n n , K. /Kni es t ,
W. 2 0 0 2 , S. 3 2 3 - 3 2 4 )
-»• d a s s o g . K o n g r u e n z p r i n z i p b e a c h
t e t wi rd , w e l c h e s b e s a g t , d a s s üb e r
d i e g e s a m t e Proj ekt l auf ze i t d i e Sum–
m e de r Gew i n n e v o r Z i n s en d e n op e –
r a t i v en Z a h l u n g s ü b e r s c h ü s s e n v o r
Zi ns en zu e n t s p r e c h e n ha t ;
-»- d i e G e w i n n e v o r Z i n s e n u m e i n e
ka l ku l a t o r i s c h e Ve r z i n s un g auf d a s
i nv e s t i e r t e Kapi tal z u m End e der Vor–
p e r i o d e v e rmi nd e r t w e r d e n ;
d i e D i s kon t i e r ung u n d R e s i d u a l g e –
w i n n b i l d u n g m i t d e m g l e i c h e n Kal–
k u l a t i o n s z i n s s a t z der Pe r i ode erfolgt .
CM Controller magazin 2 / 0 6
Residualgewinne sind spezielle zeit–
liche Grenzgewinne
Fragt m a n s i ch , w a r um g e r a d e Re s i dua l
g e w i n n e s o n u t z b r i n g e n d für d i e prakt i –
s c h e U n t e m e hm e n s f ü h r u n g e r s c h e i n e n ,
l ohn t s i ch e i n kurzer Bl ick auf d i e Verbin–
d u n g zur d y n a m i s c h e n I n v e s t i t i o n s –
r e c hnung : Im R a hme n e i ne r Inve s t i t i ons –
r e c h n u n g au f Ba s i s d e r Kap i t a lwe r t –
m e t h o d e l a s s e n s i ch A u s s a g e n zur opt i –
ma l e n Nu t z u n g s d a u e r v o n Pro j ekt en ge –
w i n n e n , in d e m s o g . z e i t l i che Grenzge –
w i n n e b e s t i mm t und a u s g e w e r t e t wer –
d e n : Wird in e i n em jähr e i n po s i t i ve r
Gr e n z g ew i n n f e s t ge s t e l l t , l i egt e i n e pos i –
t i ve Kap i t a l we r t änd e r ung vo r u n d d am i t
a u c h c .p. e i n e S t e i g e r ung d e s Projekt–
we r t e s . Abb . 3 v e r s u c h t , d i e h o h e n in–
ha l t l i chen Para l l e l en a u f z u z e i g e n , i n d em
d i e Komp o n e n t e n d e s z e i t l i chen Grenz–
g e w i n n s de r I nv e s t i t i on s t h e o r i e
[GC)
de –
n e n d e s EVA-Konzeptes g e g e nüb e r g e s t e l l t
w e r d e n .
Abb . 3 ve rdeu t l i ch t , d a s s e i n Res idua l –
g e w i n n , b e r e c h n e t für d i e k o mm e n d e
Pe r i ode t, a n a l o g z u e i n e m z e i t l i c h e n
Gr e n z g ew i n n e i n e A u s s a g e d a r üb e r tref–
f en kann , o b d i e Nu t z u n g d e r I nv e s t i t i on
(mi t Blick auf d i e we r t o r i en t i e r t e Unter-
Al l geme iner
zei t l icher
Grenzgewi nn der Inve-
st i t ionsthcoric
(ohne
Nachfolgeprojekte)
Res idua l gewinne als spe –
ziel le zei t l iche Cr enzge -
wi nne (am Beispiel von
EVA)
Operativer Cash-flow bei der Ausdehnung der Nut–
zung um einer Periode nach t
CF,
CF,
Veränderung des er/.ielbaren Liquidationserlöses im
Falle einer Ausdehnung der Nutzung nach t
- i L , _ , - L , )
-AfA,
Erwarteter Grenzgewinn vor Zinsen in t
= GG, vor
Zinsen
=
NOPAT,
Zinsentgang, falls Nutzung der Investition von t-1
nach t ausgedehnt wird
-k-L,_,
- k
Signal lür die VorteilhaOigkeit einer Nutzungsdau–
erausweitung um eine Periode
=
GG,
=
EVA,
Abb. 3: Grundlegender Zusammenhang zwischen zeitlichen Grenzgewinnen der Investitionstheorie und
Residualgewinnkonzepten am Beispiel von EVA
125
Di e B e a c h t u n g al ler drei B e d i n g u n g e n
kann a l s B a r w e r t k omp a t i b i l i t ä t b e z e i c h –
n e t we r d e n .